Walentynki: od rzymskiego buntu do szkockich wróżb, językowych wpadek i słodkich tradycji, czyli jak różne kraje mówią „kocham”.

Walentynki dziś kojarzą się z czerwonym kolorem, kolacją przy świecach i kartką z napisem “Be mine”. Ale to święto ma znacznie bogatszą i mniej oczywistą historię, a sposób celebrowania miłości bardzo różni się w zależności od kraju, języka i kultury.
To idealna okazja, by spojrzeć na miłość językowo, kulturowo i… kulinarnie.

Kim był św. Walenty: patron zakochanych (i nieposłusznych)

Święty Walenty to postać owiana legendą. Najpopularniejsza wersja mówi o rzymskim kapłanie z III wieku, który potajemnie udzielał ślubów zakochanym parom, sprzeciwiając się rozkazom cesarza Klaudiusza II. Cesarz uważał, że nieżonaci mężczyźni są lepszymi żołnierzami, Walenty zdecydowanie się z tym nie zgadzał.

Za swój bunt zapłacił życiem. Według legendy, przed egzekucją napisał list do ukochanej, podpisując go słowami: “From your Valentine”

I tak właśnie narodziła się tradycja walentynkowych kartek.

Romantycznie? Tak.
Trochę dramatycznie? Bardzo.
Komercyjnie? Zdecydowanie dopiero później 

Kraje anglojęzyczne: miłość, słowa i… desery 

Anglia: romantyzm z humorem i herbatą

W Wielkiej Brytanii Walentynki mają długą tradycję wysyłania anonimowych, rymowanych kartek, często z lekkim dystansem i humorem. Brytyjczycy cenią subtelność: mniej wielkich deklaracji, więcej słów między wierszami.

Na walentynkowym stole często pojawiają się czekoladki i fudge, ciasta typu Victoria sponge, truskawki z bitą śmietaną (klasyk romantyzmu)

Językowa ciekawostka:
valentine oznacza zarówno święto, jak i ukochaną osobę.

Szkocja: losowanie miłości i poezja

Szkocja ma jedne z najciekawszych tradycji walentynkowych. Dawniej popularne było losowanie imienia „Walentynki” lub „Walentego”, z którym spędzało się ten dzień. Towarzyszyły temu wróżby miłosne, ballady i poezja.

Romantyzm po szkocku jest bardziej tajemniczy niż cukierkowy i zdecydowanie literacki.

A w menu królują…. owsianki i wypieki z owsa (tak!) oraz słodkie shortbread.

USA: miłość na pełną skalę 

W Stanach Zjednoczonych Walentynki świętują wszyscy: pary, dzieci w szkołach, przyjaciele, a nawet współpracownicy. Kartki, balony i prezenty są wszechobecne.

Walentynkowe jedzenie to: truskawki w czekoladzie, red velvet cake, różowe lukry, babeczki i ciasteczka w kształcie serc. Ma być radośnie, miłośnie, z rozmachem!

Językowo warto pamiętać, że “I love you” w USA pada znacznie częściej niż w wielu innych kulturach: także wobec rodziny i przyjaciół.

Świat hiszpańskojęzyczny: emocje, wspólnota i smak

Walentynki (Día de San Valentín) są znane, ale nie tak dominujące jak w krajach anglosaskich. Dużo ważniejsze bywają kolacje i wspólne spędzanie czasu niż same prezenty.

Na stole króluje czekolada na gorąco, churros oraz słodkie wypieki do dzielenia się.

Językowy niuans:

Te quiero – takie wyznanie codzienne, ciepłe
Te amo – wyznanie miłości już na bardzo poważnie i głęboko

Językowy niuans:

Te quiero – takie wyznanie codzienne, ciepłe
Te amo – wyznanie miłości już na bardzo poważnie i głęboko

Meksyk: miłość i przyjaźń w jednym 

14 lutego to Día del Amor y la Amistad: Dzień Miłości i Przyjaźni. Prezenty dostają nie tylko partnerzy, ale też przyjaciele, koledzy z pracy i bliscy.

Tego dnia na stołach królują słodkie bułeczki, czekolada oraz drobne upominki dzielone w grupie.

To piękny przykład kultury, w której relacje międzyludzkie są ważniejsze niż romantyczny stereotyp.

Kraje niemieckojęzyczne: prosto, symbolicznie i z sercem 

Walentynki budzą tu mieszane uczucia: jedni je uwielbiają, inni ignorują. Charakterystycznym symbolem jest…. świnka, oznaczająca szczęście i czułość. Walentynkowe smaki to czekoladki, pierniki w kształcie serc, wypieki z marcepanem.

Językowo ważne rozróżnienie:


Ich hab dich lieb: oznacza czułość
Ich liebe dich: to wyznanie głębokiej, prawdziwej i szczerej miłości (używane ostrożnie!)

English
to have a crush on someone: być w kimś zakochanym
head over heels in love: zakochać się po uszy

Deutsch
Schmetterlinge im Bauch haben: mieć motyle w brzuchu
Liebe auf den ersten Blick: miłość od pierwszego wejrzenia

Español
estar colado por alguien: być zauroczonym
amor a primera vista: miłość od pierwszego wejrzenia

Fałszywi przyjaciele zakochanych 
romance (EN) ≠ romans: to często po prostu historia miłosna
have an affair: mieć romans

I jeszcze takie ciekawostki, o których warto wspomnieć:

  • Dawniej w Szkocji wierzono, że pierwsza osoba spotkana 14 lutego może być przyszłym partnerem.
  • Na świecie, w różnych krajach stają się coraz bardziej popularne… walentynki wysyłane samemu sobie. Self-love w praktyce. 
  • W wielu krajach prezenty walentynkowe wręcza się nie tylko partnerom, ale też przyjaciołom i rodzinie.
EnglishDeutschEspañol
love Liebe amor
sweetheart Liebling / Schatz cariño
Valentine’s Day Valentinstag Día de San Valentín
to fall in love sich verlieben enamorarse
friendship Freundschaft amistad
gift Geschenk regalo
card Karte tarjeta
feelings Gefühle sentimientos

Czy wiesz, jak po angielsku, niemiecku i hiszpańsku brzmi nasze powiedzenie Przez żołądek do serca?

English

The way to someone’s heart is through their stomach
(albo krócej: The way to a man’s heart is through his stomach – wersja bardziej tradycyjna)

To bezpośredni idiomatyczny odpowiednik, bardzo często używany i w pełni naturalny.

Ale można też tak bardziej potocznie:

  • Good food is the key to the heart.
  • Cook well and you’ll win them over.
  • Feed them well and they’ll love you.
  • Nothing wins people over like good food.

Deutsch 

Liebe geht durch den Magen.

Mit gutem Essen punktet man immer.
Gutes Essen kommt direkt ins Herz.

Wer gut kocht, hat schon halb gewonnen.

Niemcy uwielbiają tę ostatnią wersję, używają jej często z przymrużeniem oka.

Español 

Tu robi się ciekawie, bo nie ma jednego takiego samego idiomu, ale są bliskie znaczeniowo odpowiedniki:

El amor entra por el estómago
lub
El amor pasa por el estómago

Oba są zrozumiałe i używane, choć rzadziej niż w polskim czy niemieckim. W Hiszpanii częściej spotyka się opisowe parafrazy niż „sztywny” idiom.

Con buena comida conquistas a cualquiera.
A cualquiera se le gana con buena comida.
Si cocinas bien, ya tienes medio camino hecho.

Bardzo naturalne, codzienne, często używane w kontekście randek lub spotkań rodzinnych.

Na koniec 

Walentynki to nie tylko święto zakochanych, ale doskonała okazja, by zobaczyć, jak język, kultura i nawet jedzenie wpływają na sposób okazywania uczuć (słynne powiedzenie “przez żoładek do serca” 

Bo nieważne, czy mówimy love, Liebe czy amor, sens jest ten sam. A nauka języka to często pierwszy krok do lepszego zrozumienia drugiego człowieka.