Zapytaliśmy ich, jak to robią, że uczą się kilku języków jednocześnie?

Dla wielu osób brzmi to jak coś zarezerwowanego dla wyjątkowo uzdolnionych ludzi. Czasem myślimy o poliglotach jak o kimś, kto ma „talent do języków” i zapamiętuje nowe słowa po jednym przeczytaniu (takich też znamy!).

Tymczasem wielu znanych poliglotów mówi coś innego: sekret nie tyle tkwi w talencie (choć owszem, szczypta takiego daru językowego bardzo się przydaje), ale w nawykach. Regularny kontakt z językiem, ciekawość świata i odwaga w mówieniu często mają większe znaczenie niż wrodzone zdolności.

Co więcej, badania nad mózgiem pokazują, że nauka języków może realnie wpływać na sposób, w jaki myślimy, zapamiętujemy informacje i rozwiązujemy problemy.

Przyjrzyjmy się bliżej temu, jak uczą się poligloci i co dzieje się w ich mózgach.

Kim właściwie jest poliglota?

Poliglota to osoba, która potrafi komunikować się w kilku językach. Nie oznacza to jednak perfekcyjnej znajomości wszystkich z nich.

Często wygląda to tak:

• jeden język na poziomie bardzo zaawansowanym
• kilka języków na poziomie komunikacyjnym
• kolejne w trakcie nauki

Co ciekawe, na świecie wielojęzyczność jest bardzo powszechna. W wielu krajach dzieci dorastają, słysząc dwa lub trzy języki jednocześnie, na przykład jeden w domu, drugi w szkole, a trzeci w mediach.

Dlatego dla naszego mózgu znajomość kilku języków wcale nie jest czymś nienaturalnym. Wręcz przeciwnie: mózg (jeśli nie jest zbytnio rozleniwiony) bardzo dobrze radzi sobie z przełączaniem między systemami językowymi.

Czy mózg poligloty różni się od innych mózgów?

To jedno z najciekawszych pytań w badaniach nad językami.

Naukowcy odkryli, że osoby znające kilka języków często mają bardziej aktywne obszary mózgu odpowiedzialne za koncentrację i kontrolę uwagi. Dzieje się tak dlatego, że podczas rozmowy mózg musi szybko zdecydować, którego języka użyć i jednocześnie „wyciszyć” inne.

Można to porównać do pracy dyrygenta w orkiestrze: w ogromnym uproszczeniu mózg wybiera właściwy język i pilnuje, żeby inne nie wchodziły w tym samym momencie.

Badania sugerują także, że wielojęzyczność może:

Nie oznacza to oczywiście, że każdy poliglota ma „supermózg”. Ale regularne używanie kilku języków działa jak trening dla mózgu.

Czy znajomość wielu języków wpływa na pamięć?

Wiele badań pokazuje, że osoby wielojęzyczne często rozwijają lepsze strategie zapamiętywania informacji.

Dzieje się tak dlatego, że podczas nauki języka:

• uczymy się nowych słów
• łączymy je z obrazami i sytuacjami
• porównujemy je z innymi językami

To sprawia, że mózg tworzy więcej połączeń między informacjami. W praktyce oznacza to, że łatwiej zapamiętujemy nie tylko słowa, ale także inne rzeczy, na przykład fakty, imiona czy wydarzenia.

Czy nauka języków chroni mózg?

Jedna z najbardziej znanych ciekawostek z badań neurologicznych dotyczy starzenia się mózgu.

Niektóre badania sugerują, że osoby znające kilka języków mogą dłużej utrzymywać sprawność poznawczą w starszym wieku. W pewnych przypadkach objawy chorób neurodegeneracyjnych, takich jak demencja, pojawiały się u nich kilka lat później niż u osób jednojęzycznych.

Naukowcy uważają, że wielojęzyczność buduje tzw. rezerwę poznawczą, czyli zdolność mózgu do radzenia sobie z trudnościami i uszkodzeniami.

To trochę tak, jakby mózg miał więcej „alternatywnych dróg”, którymi może przetwarzać informacje.

Czy można uczyć się kilku języków jednocześnie?

Tak: ale większość poliglotów robi to w bardzo przemyślany sposób.

Dlaczego to działa?

Ponieważ mózg potrzebuje czasu, aby uporządkować nowe struktury językowe. Jeśli uczymy się dwóch bardzo wymagających języków jednocześnie, może pojawić się chaos. Dlatego poligloci często skupiają się na jednym języku, a drugi traktują bardziej jako kontakt z kulturą.

Co ciekawe, każdy kolejny język zwykle przychodzi łatwiej, ponieważ uczymy się jak się uczyć języków.

Jak uczą się poligloci?

1. Otaczają się językiem

Poligloci rzadko uczą się tylko z podręcznika. Zamiast tego starają się wprowadzić język do codziennego życia.

Na przykład:

• oglądają filmy w oryginalnej wersji
• słuchają podcastów podczas spaceru
• czytają artykuły w internecie
• obserwują zagranicznych twórców w mediach społecznościowych

Dzięki temu język przestaje być tylko szkolnym przedmiotem. Staje się częścią codzienności.

2. Uczą się małymi krokami

Jednym z najczęstszych błędów w nauce języków jest zbyt duża intensywność na początku.

Poligloci robią coś odwrotnego: wybierają małe, ale regularne działania.

Na przykład:

• 5–10 nowych słów dziennie
• krótki tekst do przeczytania
• kilka zdań wypowiedzianych na głos

Może wydawać się to niewiele, ale w skali roku daje ogromny efekt.

3. Uczą się przez zainteresowania

Jedną z najskuteczniejszych metod nauki jest korzystanie z języka podczas robienia rzeczy, które naprawdę lubimy.

Mózg dużo lepiej zapamiętuje informacje, które są dla nas ciekawe lub emocjonujące.

4. Nie boją się błędów

Strach przed błędami to jedna z największych barier w nauce języków.

Poligloci podchodzą do tego zupełnie inaczej. Dla nich błąd jest naturalną częścią procesu.

Jeśli ktoś poprawi ich zdanie, to świetnie. To znaczy, że nauczyli się czegoś nowego.

Dlatego wielu z nich zaczyna mówić w języku obcym bardzo wcześnie, nawet jeśli znają jeszcze niewiele słów.

Czy każdy może zostać poliglotą?

Dobra wiadomość jest taka, że większość ekspertów zgadza się w jednej kwestii: nauka języków jest dostępna dla każdego.

Najważniejsze są regularność, ciekawość świata i kontakt z językiem w codziennym życiu.

Wielu poliglotów zaczynało naukę w dorosłym wieku. A pierwszy krok często jest bardzo prosty: jedno nowe słowo dziennie użyte choćby w bardzo prostym kontekście. 

Podrzucamy Wam dwa ciekawe miniartykuły (w języku angielskim) o poliglotach. Miłej lektury!

https://opentext.uoregon.edu/languagelearningling144edition1/chapter/secrets-of-polyglots/

https://www.brainandlife.org/articles/studying-brains-of-polyglots-for-insights-about-language